Shloka 256

नृशंस्थामयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम्‌ | तुझे हिजड़ों, कापालिकों, क्रूर मनुष्यों तथा कायरोंके लिये उचित भिक्षा आदि निन्दनीय वृत्तिका आश्रय कभी नहीं लेना चाहिये; क्योंकि वह अपयश फैलानेवाली और दुःखदायिनी होती है

nṛśaṃsathāmayayaśasyāṃ ca duḥkhāṃ kāpuruṣocitām |

वायुरुवाच—नृशंसाम् अपयशस्यां च दुःखां कापुरुषोचिताम् वृत्तिं न कदाचन आश्रयेत्। भिक्षादिकां निन्द्यां जीविकां हि क्रूरकापुरुषाणामेवोचिता; सा ह्यपयशकरी दुःखदायिनी च।

नृशंसcruel, pitiless
नृशंस:
Karma
TypeAdjective
Rootनृशंस
FormFeminine, Accusative, Singular
आमयdisease, affliction
आमय:
Karma
TypeNoun
Rootआमय
FormFeminine, Accusative, Singular
यशस्याम्bringing fame/renown (here: affecting fame)
यशस्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयशस्या
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुःखाम्painful, causing sorrow
दुःखाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुःखा
FormFeminine, Accusative, Singular
कापुरुषof cowards/base men
कापुरुष:
TypeNoun
Rootकापुरुष
FormMasculine, Genitive, Plural
उचिताम्proper, suitable
उचिताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउचिता
FormFeminine, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva

Educational Q&A

Do not adopt a degrading livelihood that is associated with cruelty or cowardice; such conduct spreads ill-fame (ayaśas) and results in suffering (duḥkha). Dharma is upheld by choosing honorable means even under pressure.

Vāyudeva is speaking a moral admonition within the Udyoga Parva context, emphasizing standards of conduct and warning against ignoble survival-strategies that undermine one’s dignity and reputation.