Shloka 25
उद्योगपर्व — गान्धारी-उपदेशः
Udyoga Parva — Gandhārī’s Counsel to Duryodhana
भ्रातुरेतद् वच: श्रुत्वा धार्तराष्ट्र: सुयोधन: । क्रुद्ध: प्रातिष्ठतोत्थाय महानाग इव श्वसन्,भाईकी यह बात सुनकर धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन अत्यन्त कुपित हो फुफकारते हुए महान् सर्पकी भाँति लंबी साँसें खींचता हुआ वहाँसे उठकर चल दिया। वह दुर्बुद्धि, निर्लज्ज, अशिष्ट पुरुषोंकी भाँति मर्यादाशून्य, अभिमानी तथा माननीय पुरुषोंका अपमान करनेवाला था। वह विदुर, धृतराष्ट्र,, महाराज बाह्लीक, कृपाचार्य, सोमदत्त, भीष्म, द्रोणाचार्य और भगवान् श्रीकृष्ण--इन सबका अनादर करके वहाँसे चल पड़ा
bhrātur etad vacaḥ śrutvā dhārtarāṣṭraḥ suyodhanaḥ | kruddhaḥ prātiṣṭhatotthāya mahānāga iva śvasan ||
वैशम्पायन उवाच—भ्रातुरेतद्वचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रः सुयोधनः । क्रुद्धः प्रातिष्ठतोत्थाय महानाग इव श्वसन् ॥ स दुर्मतिरनिर्लज्जोऽशिष्टवदमर्यादः । मानी मान्यावमानिता ततो निर्गत्य जगाम ह ॥ विदुरं धृतराष्ट्रं च महाराजं च बाह्लीकम् । कृपं च सोमदत्तं च भीष्मं द्रोणं जनार्दनम् ॥ एतान् सर्वाननादृत्य ततोऽपाक्रम्य सोऽब्रवीत् ॥
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Uncontrolled anger and pride destroy discernment and lead one to dishonor elders and wise counselors. The verse highlights how rejecting respectful conduct (maryādā) and scorning the worthy accelerates moral decline and pushes conflict toward war.
After hearing his brother’s words, Duryodhana becomes furious, rises abruptly, and storms out, compared to a great serpent hissing. In doing so, he shows contempt toward key elders and authorities—Vidura, Dhṛtarāṣṭra, Bāhlīka, Kṛpa, Somadatta, Bhīṣma, Droṇa, and Kṛṣṇa—signaling his refusal to accept counsel and restraint.