Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

Udyoga-parva Adhyāya 123 — Bhīṣma–Droṇa–Vidura Upadeśa to Duryodhana

Keśava-vākya aftermath

श्रुत्वा यः सुहृदां शास्त्र मर्त्यो न प्रतिपद्यते । विपाकान्ते दहत्येनं किम्पाकमिव भक्षितम्‌,“जो मनुष्य सुहृदोंके मुखसे शास्त्रसम्मत उपदेश सुनकर भी उसे स्वीकार नहीं करता है, उसका यह अस्वीकार उसे परिणाममें उसी प्रकार शोकदग्ध करता है, जैसे खाया हुआ इन्द्रायण फल पाचनके अन्तमें दाह उत्पन्न करनेवाला होता है

śrutvā yaḥ suhṛdāṃ śāstraṃ martyo na pratipadyate | vipākānte dahaty enaṃ kimpākam iva bhakṣitam ||

वैशम्पायन उवाच—श्रुत्वा यः सुहृदां शास्त्रं मर्त्यो न प्रतिपद्यते। विपाकान्ते दहत्येनं किम्पाकमिव भक्षितम्॥

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-भावार्थ, —, —, —
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहृदाम्of well-wishers/friends
सुहृदाम्:
Apadana
TypeNoun
Rootसुहृद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
शास्त्रम्scriptural teaching/instruction
शास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
मर्त्यःa mortal/man
मर्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
Formनिषेध
प्रतिपद्यतेaccepts/assents; follows
प्रतिपद्यते:
TypeVerb
Rootप्रति + पद् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, 3rd, Singular, कर्तरि
विपाकान्तेat the end of digestion/ripening
विपाकान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविपाकान्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
दहतिburns/torments
दहति:
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, 3rd, Singular, कर्तरि
एनम्him
एनम्:
Karma
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
किम्पाकम्the kimpāka fruit (a poisonous fruit)
किम्पाकम्:
Karma
TypeNoun
Rootकिम्पाक (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
Formउपमा-सूचक
भक्षितम्eaten/consumed
भक्षितम्:
Karma
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
S
suhṛd (well-wishing friends)
Ś
śāstra (scriptural counsel)
K
kimpāka fruit