Shloka 20
Gandhārī’s Lament for Bhūriśravas and Śakuni
Book 11, Chapter 24
Devanagari script
वासुदेवस्य सांनिध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । युध्यत: समरे<न्येन प्रमत्तस्य निपातित:,“जब मेरे पति समरांगणमें दूसरेके साथ युद्धमें संलग्न हो अर्जुनकी ओरसे असावधान थे, उस समय भगवान् श्रीकृष्णके निकट अनायास ही महान् कर्म करनेवाले अर्जुनने इस हाथको काट गिराया था
Translation
वासुदेवस्य सांनिध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । युध्यतः समरेऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः ॥ यदा मम भर्ता समरेऽन्येन सह युध्यमानः पार्थस्य प्रति प्रमत्तः आसीत्, तदा वासुदेवस्य सन्निधौ अक्लिष्टकर्मणा पार्थेनायं करः छिन्नः पातितश्च।
Word by Word
वासुदेवस्यof Vāsudeva (Kṛṣṇa)
वासुदेवस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Genitive, Singular
सांनिध्येin the presence/nearby
सांनिध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसांनिध्य
FormNeuter, Locative, Singular
पार्थेनby Pārtha (Arjuna)
पार्थेन:
Karana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अक्लिष्टकर्मणाby the one whose deeds are untroubled/effortless
अक्लिष्टकर्मणा:
Karana
TypeAdjective
Rootअक्लिष्टकर्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
युध्यतःof (him) fighting
युध्यतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootयुध्
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine, Genitive, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
अन्येनwith/by another (opponent)
अन्येन:
Karana
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रमत्तस्यof (him) being careless/unaware
प्रमत्तस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रमत्त
FormPast passive participle (kta) used adjectivally, Masculine, Genitive, Singular
निपातितःwas struck down/cut down
निपातितः:
Karma
TypeVerb
Rootनि-पत्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes