Next Verse

Shloka 1

Gāndhārī’s Grief, Vyāsa’s Pacification, and the Ethics of Retaliation (गान्धारी-शोकः शमोपदेशश्च)

ऑपनआक्राता बछ। अर: त्रयोदशो< ध्याय: श्रीकृष्णका धृतराष्ट्रको फटकारकर उनका क्रोध शान्त करना और धृतराष्ट्रका पाण्डवोंको हृदयसे लगाना वैशम्पायन उवाच तत एनमुपातिष्ठन्‌ शौचार्थ परिचारका: । कृतशौचं पुनश्चैनं प्रोवाच मधुसूदन:

Vaiśampāyana uvāca: tata enam upātiṣṭhan śaucārtha-paricārakāḥ | kṛta-śaucaṃ punaś cainaṃ provāca Madhusūdanaḥ ||

वैशम्पायन उवाच—तत एनमुपातिष्ठन् शौचार्थं परिचारकाः। कृतशौचं पुनश्चैनं प्रोवाच मधुसूदनः॥

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
तत्then/thereupon
तत्:
TypeIndeclinable
Rootतद्
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपातिष्ठन्attended upon / stood by
उपातिष्ठन्:
TypeVerb
Rootउप-स्था
FormImperfect, 3rd, Plural
शौचार्थम्for purification (purpose of cleansing)
शौचार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootशौच-अर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
परिचारकाःattendants
परिचारकाः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिचारक
FormMasculine, Nominative, Plural
कृतशौचम्having performed purification / cleansed
कृतशौचम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृत-शौच
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
and
:
TypeIndeclinable
Root
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रोवाचaddressed / spoke to
प्रोवाच:
TypeVerb
Rootप्र-वच्
FormPerfect, 3rd, Singular
मधुसूदनःMadhusūdana (Kṛṣṇa)
मधुसूदनः:
Karta
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Madhusūdana (Śrī Kṛṣṇa)
P
paricārakāḥ (attendants)

Educational Q&A

Even amid collective tragedy, dharma requires inner cleansing and restraint: purification (śauca) prepares the mind for right counsel, and wise speech aims to pacify anger and reawaken compassion rather than intensify vengeance.

After the attendants help complete the king’s purification rites, Śrī Kṛṣṇa (Madhusūdana) speaks to him again—setting the stage for admonition and guidance meant to calm his agitation and move him toward reconciliation.