Shloka 40

राजधर्मः—प्रमादवर्जनं, दण्डनीतिः, दुर्बलरक्षणम्

Royal Dharma: Vigilance, Just Punishment, Protection of the Vulnerable

Devanagari script

सत्यं पालयति प्रीत्या नित्यं भूमिं प्रयच्छति । पूजयेदतिथीन्‌ भृत्यान्‌ स राज्ञो धर्म उच्यते,राजा जो प्रेमपूर्वक सत्यका पालन करता है, प्रतिदिन भूदान देता है और अतिथियों तथा भरण-पोषणके योग्य व्यक्तियोंका सत्कार करता है, वह राजाका धर्म कहलाता है

Transliteration

satyaṁ pālayati prītyā nityaṁ bhūmiṁ prayacchati | pūjayed atithīn bhṛtyān sa rājño dharma ucyate ||

Translation

सत्यं पालयति प्रीत्या नित्यं भूमिं प्रयच्छति । पूजयेदतिथीन् भृत्यान् स राज्ञो धर्म उच्यते ॥

Word by Word

सत्यम्truth

पालयतिprotects/observes (keeps)

प्रीत्याwith affection; gladly

नित्यम्always; daily

भूमिम्land; earth

प्रयच्छतिgives; bestows

पूजयेत्should honor; should worship

अतिथीन्guests

भृत्यान्dependents/servants (those to be maintained)

सःhe; that (one)

राज्ञःof the king

धर्मःduty; righteous conduct

उच्यतेis said; is called

Speaker

उतथ्य उवाच

Characters & Entities

Utathya

king (rājā)

guests (atithi)

dependents/retainers (bhṛtya)

land (bhūmi)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes