Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment

गमने निरपेक्षश्न पश्चादनवलोकयन्‌ | ऋजु: प्रणिहितो गच्छंस्त्रसं स्थावरवर्जक:,कहीं भी मेरे जानेका कोई विशेष उद्देश्य नहीं होगा। न आगे जानेकी उत्सुकता होगी, न पीछे फिरकर देखूँगा। सरल भावसे रहूँगा। मेरी दृष्टि अन्तर्मुखी होगी। स्थावर-जंगम जीवोंको बचाता हुआ आगे चलता रहूँगा

gamane nirapekṣaḥ san paścād anavalokayan | ṛjuḥ praṇihito gacchaṁs trasaṁ sthāvara-varjakaḥ ||

गमने निरपेक्षश्च पश्चादनवलोकयन्। ऋजुः प्रणिहितो गच्छंस्त्रसं स्थावरवर्जकः॥

गमनेin going / while going
गमने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगमन
FormNeuter, Locative, Singular
निरपेक्षःindifferent, without expectation
निरपेक्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिरपेक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
पश्चात्behind; afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
अनवलोकयन्not looking (back)
अनवलोकयन्:
Karta
TypeVerb
Rootअन् + अवलोक्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
ऋजुःstraight; simple-minded
ऋजुः:
Karta
TypeAdjective
Rootऋजु
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रणिहितःplaced/intent (esp. mind fixed)
प्रणिहितः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + नि + धा (प्रणि-धा)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
गच्छन्going; walking
गच्छन्:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
त्रसन्trembling; being cautious/alert
त्रसन्:
Karta
TypeVerb
Rootत्रस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
स्थावर-वर्जकःavoiding (harming) stationary beings
स्थावर-वर्जकः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थावर + वर्जक
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira