Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

सान्त्व-निति: (Sāntva-Nīti) — The One-Word Principle of Conciliation

यो हि नाभाषते किंचित्‌ सर्वदा भ्रुकुटीमुख: । द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन्‌,जो मनुष्य सदा भौंहें टेढ़ी किये रहता है, किसीसे कुछ बातचीत नहीं करता, वह शान्तभाव (मृदुभाषी होनेके गुण) को न अपनानेके कारण सब लोगोंके द्वेषका पात्र हो जाता है

yo hi nābhāṣate kiñcit sarvadā bhrukuṭīmukhaḥ | dveṣyo bhavati bhūtānāṃ sa sāntvam iha nācaran |

यः हि नाभाषते किञ्चित् सर्वदा भ्रुकुटीमुखः। द्वेष्यो भवति भूतानां स सान्त्वमिह नाचरन्।

यःwho (he who)
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
not
:
TypeIndeclinable
Root
आभाषतेspeaks/converses
आभाषते:
TypeVerb
Rootआ-भाष् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, एकवचन
किञ्चित्anything (a little)
किञ्चित्:
Karma
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा
भ्रुकुटीमुखःone whose face is frowning (with knitted brows)
भ्रुकुटीमुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रुकुटीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वेष्यःhateful/one to be hated
द्वेष्यः:
TypeAdjective
Rootद्वेष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
भूतानाम्of beings/creatures (of people)
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सान्त्वम्gentleness/conciliatory speech
सान्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इहhere/in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
not
:
TypeIndeclinable
Root
आचरन्not practicing/observing
आचरन्:
TypeVerb
Rootआ-चर् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)

Educational Q&A

A harsh, closed demeanor—marked by silence and constant frowning—alienates others. One should practice sāntva: gentle, conciliatory speech and a calming manner, which supports dharma and social goodwill.

Śakra (Indra) is instructing about proper interpersonal conduct, warning that a perpetually scowling person who does not speak becomes disliked because he fails to employ soothing, friendly communication.