Shloka 61
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
Devanagari script
मुनिर्वाच अदर्शयन्निमं दोषमेकैकं दुर्बलीकुरु । तत: कारणमाज्ञाय पुरुष पुरुषं जहि,मुनिने कहा--राजन्! पहले तो कौएको मारनेका जो अपराध है, इसे प्रकट किये बिना ही एक-एक मन्त्रीको उसका अधिकार छीनकर दुर्बल कर दीजिये। उसके बाद अपराधके कारणका पूरा-पूरा पता लगाकर क्रमश: एक-एक व्यक्तिका वध कर डालिये
Transliteration
munir uvāca—adarśayann imaṃ doṣam ekaikaṃ durbalīkuru; tataḥ kāraṇam ājñāya puruṣaṃ puruṣaṃ jahi.
Translation
मुनिरुवाच—एतं दोषं न प्रकाशयन्, मन्त्रिणाम् एकैकस्य अधिकारं हृत्वा तान् शनैः शनैः दुर्बलीकुरु। ततः अपराधस्य कारणं सम्यगवगम्य, क्रमशः दोषिणः पुरुषान् पुरुषान् जहि।
Word by Word
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
अदर्शयन्he showed/pointed out
अदर्शयन्:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
इमम्this
इमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
दोषम्fault/offence
दोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootदोष
FormMasculine, Accusative, Singular
एकैकम्one by one (each individually)
एकैकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकैक
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्बलीकुरुweaken (him/them)
दुर्बलीकुरु:
TypeVerb
Rootदुर्बलीकृ
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Accusative, Singular
आज्ञायhaving ascertained/knowing
आज्ञाय:
TypeIndeclinable
Rootज्ञा
FormAbsolutive (Gerund), आ
पुरुषa man/person
पुरुष:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरुषम्a man/person
पुरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Accusative, Singular
जहिkill/slay
जहि:
TypeVerb
Rootहन्
FormImperative, 2, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
म
मुनि (the sage)र
राजन् (the king, addressed)म
मन्त्री (ministers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes