Shloka 43
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
Devanagari script
यस्मिन्नेतानि दृश्यन्ते स पुरोहित उच्यते । जिनमें क्रूरताका सर्वथा अभाव है, जो सत्यभाषण करनेवाले और सरल हैं, जो व्याज नहीं लेते तथा जिनमें द्रोह और अभिमानका अभाव है, जिनमें लज्जा, सहनशीलता, इन्द्रियसंयम और मनोनिग्रह आदि गुण देखे जाते हैं, वे ही पुरोहित कहलाते हैं
Translation
यस्मिन्नेतानि दृश्यन्ते स पुरोहित उच्यते । यस्य क्रूरतायाḥ सर्वथा अभावः, यः सत्यभाषी सरलश्च, यो व्याजं न गृह्णाति, यस्मिन् द्रोहाभिमानयोः अभावः, यस्मिन् लज्जा क्षमा इन्द्रियसंयमो मनोनिग्रहश्चादयो गुणा दृश्यन्ते—स एव पुरोहितः कथ्यते ।
Word by Word
यस्मिन्in whom/wherein
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
एतानिthese (qualities)
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
दृश्यन्तेare seen/are observed
दृश्यन्ते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Passive/Impersonal (are seen)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरोहितःpurohita (family priest)
पुरोहितः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरोहित
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
Speaker
भीष्म उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes