Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)

ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वती: समा: । प्रजानां कल्मषे मग्नो5कीर्तिं पापं च विन्दति,तदनन्तर वह दुराचारी राजा उस पापके कारण बहुत वर्षोतक नरकमें निवास करता है। प्रजाके पापमें ड्ूबकर वह अपयश और पापके फलस्वरूप दुःखका ही भागी होता है

tato vasati duṣkarmā narake śāśvatīḥ samāḥ | prajānāṁ kalmaṣe magno 'kīrtiṁ pāpaṁ ca vindati ||

ततो वसति दुष्कर्मा नरके शाश्वतीः समाः । प्रजानां कल्मषे मग्नः कीर्तिं पापं च विन्दति ॥

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
वसतिdwells, resides
वसति:
Karma
TypeVerb
Root√वस् (निवासे)
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
दुष्कर्माthe evil-doer (one of bad deeds)
दुष्कर्मा:
Karta
TypeNoun
Rootदुष्कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
नरकेin hell
नरके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
शाश्वतीःeternal, lasting
शाश्वतीः:
Karma
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
समाःyears
समाः:
Karma
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
प्रजानाम्of the subjects/people
प्रजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्
कल्मषेin sin/taint
कल्मषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकल्मष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
मग्नःsunk, immersed
मग्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootमग्न (√मज्ज् + क्त, प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
अकीर्तिम्ill-fame, disgrace
अकीर्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअकीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
पापम्sin, evil
पापम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय
विन्दतिfinds, obtains
विन्दति:
TypeVerb
Root√विद् (लभे/विन्दति)
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
N
naraka (hell)
P
prajā (subjects/people)

Educational Q&A

A ruler is morally accountable for the condition of his realm: if he governs unrighteously and allows his people to fall into wrongdoing, he incurs their moral taint, earns disgrace, and suffers painful consequences (including hell) as the karmic result.

Bhīṣma continues his instruction on rājadharma in the Śānti Parva, warning Yudhiṣṭhira that a corrupt, misgoverning king—entangled in the sins of his subjects—must endure long punishment in hell and gains only ill-fame and suffering.