Shloka 37
राजा-दैवतत्वम् — The King as a Stabilizing ‘Daivata’ (Divine Function) in Social Order
भोजनान्यथ पानानि राज्ञे दग्युर्ग्हाणि च । आसनानि च शबय्याक्ष सर्वोपकरणानि च,राजाका यदि दूसरोंके द्वारा पराभव हुआ तो वह समस्त प्रजाके लिये दुःखदायी होता है; इसलिये प्रजाको चाहिये कि वह राजाके लिये छत्र, वाहन, वस्त्र, आभूषण, भोजन, पान, गृह, आसन और शय्या आदि सभी प्रकारकी सामग्री भेंट करे
bhojanāny atha pānāni rājñe gṛhāṇi ca | āsanāni ca śayyāś ca sarvopakaraṇāni ca ||
भीष्म उवाच—भोजनानि तथा पानानि राज्ञे गृहाणि च । आसनानि शय्याश्च सर्वोपकरणानि च ॥ परैः पराभूतो राजा यदा स्यात् सर्वप्रजाहितम् । तस्मात् प्रजाभिर् राज्ञे छत्रं वाहनवस्त्रकम् ॥ आभरणानि च भोज्यं पेयं गृहासनशय्यकाः । सर्वं समर्पणीयं हि राज्यस्य परिरक्षणे ॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The welfare of the people is tied to the stability and strength of righteous kingship; therefore subjects have a civic-dharmic duty to materially support the king with necessities so that he can protect the realm and prevent collective suffering.
In Bhishma’s instruction on rajadharma in the Shanti Parva, he explains to the listener that a king’s defeat harms the whole population, and thus enumerates the kinds of provisions and resources that subjects should offer to sustain royal authority and public security.