Shloka 12

राज्ञोऽभिषेकः, अराजकदोषः, दण्डधारणस्य आवश्यकता

Royal Consecration, the Fault of Kinglessness, and the Necessity of Enforcement

Devanagari script

मर्दनं परराष्ट्राणां शिष्टार्थ सत्यविक्रम । कुर्वतः पुरुषव्याप्र वन्याश्रमपदं भवेत्‌,सत्यपराक्रमी पुरुषसिंह युधिष्ठिर! शिष्टपुरुषोंकी रक्षाके लिये अपने शत्रुके राष्ट्रोंको कुचल डालनेवाले राजाको भी वानप्रस्थ-सेवनका फल प्राप्त होता है

Transliteration

mardanaṁ pararāṣṭrāṇāṁ śiṣṭārtha satyavikrama | kurvataḥ puruṣavyāghra vanyāśramapadaṁ bhavet || satyaparākrāmī puruṣasiṁha yudhiṣṭhira | śiṣṭapuruṣāṇāṁ rakṣārthaṁ śatrurāṣṭrāṇi mardayan rājāpi vānaprasthasevanaphalaṁ prāpnoti ||

Translation

भीष्म उवाच—शिष्टार्थं सत्यविक्रम, परराष्ट्राणि मर्दयन् । कुर्वतः पुरुषव्याघ्र वन्याश्रमपदं भवेत् ॥

Word by Word

मर्दनम्crushing, subduing

पर-राष्ट्राणाम्of enemy kingdoms

शिष्ट-अर्थम्for the sake of the righteous/discipled (good people)

सत्य-विक्रमO true-in-valour

कुर्वतःof (one) doing

पुरुष-व्याघ्रO tiger among men

वन्य-आश्रम-पदम्the state/fruit of the forest-āśrama (vānaprastha)

भवेत्would be / may accrue

सत्य-पराक्रमीO truly valorous

पुरुष-सिंहO lion among men

युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Yudhiṣṭhira

rājā (king)

pararāṣṭra/śatrurāṣṭra (enemy kingdoms)

śiṣṭapuruṣa (the righteous/cultured people)

vānaprastha (forest-dweller āśrama)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes