Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)

यत्रास्तमितशायी स्यान्निराशीरनिकेतन: । यथोपलब्धजीवी स्यान्मुनिर्दान्तो जितेन्द्रिय:,संन्यासीको चाहिये कि वह मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए मुनिवृत्तिसे रहे। किसी वस्तुकी कामना न करे। अपने लिये मठ या कुटी न बनवाये। निरन्तर घूमता रहे और जहाँ सूर्यास्त हो वहीं ठहर जाय। प्रारब्धवश जो कुछ मिल जाय, उसीसे जीवन-निर्वाह करे

yatrāstamitaśāyī syān nirāśīr aniketanaḥ | yathopalabdhajīvī syān munir dānto jitendriyaḥ ||

भीष्म उवाच—यत्रास्तमितशायी स्यान्निराशीरनिकेतनः। यथोपलब्धजीवी स्यान्मुनिर्दान्तो जितेन्द्रियः॥

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
अस्तमित-शायीone who lies down (sleeps) at sunset (i.e., stays where sunset occurs)
अस्तमित-शायी:
Karta
TypeAdjective
Rootअस्तमितशायी
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
निराशीःdesireless, without expectation
निराशीः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिराशी
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिकेतनःhomeless, without a fixed abode
अनिकेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिकेतन
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, in whatever manner
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उपलब्ध-जीवीliving on what is obtained (as it comes)
उपलब्ध-जीवी:
Karta
TypeAdjective
Rootउपलब्धजीविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
मुनिःsage, ascetic
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
दान्तःself-controlled, tamed
दान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootदान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Karta
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
M
muni (sage/ascetic)
S
saṃnyāsī (renunciant)