Shloka 1306
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
को हेतुर्यद् वशे तिछेललोको दैवादृते गुणात् । राजेन्द्र! चित्त और क्रियाद्वारा समभाव रखनेवाले राजाका किया हुआ शुभ कर्म प्रजाके भलेके लिये ही होता है। उसके दैवी गुणके सिवा और क्या कारण हो सकता है, जिससे सारा देश उस एक ही व्यक्तिके अधीन रहे?
ko hetur yad vaśe tiṣṭhel loko daivād ṛte guṇāt | rājendra! citta-kriyābhyāṁ samabhāvaṁ rakṣamāṇasya rājñaḥ kṛtaṁ śubha-karma prajā-hitaṃ bhavati | tasya daivī-guṇād ṛte anyaḥ ko hetuḥ, yena sarvo deśaḥ tasyaikasyādhīno bhavet?
भीष्म उवाच—को हेतुरस्ति, दैवादृते गुणात्, यत् सर्वलोकोऽस्य वशे तिष्ठति? राजेन्द्र! चित्तक्रिययोः समभावं धारयतः राज्ञः कृतं शुभं कर्म प्रजानां हितायैव भवति। तस्य दैवीगुणादृते कः कारणं यत् समग्रं राष्ट्रमेकस्याधीनं भवेत्?॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s legitimacy and effective authority rest on daivī-guṇa—godlike virtues expressed as equanimity in thought and action—and on using power for the subjects’ welfare; without such virtue, there is no sound reason for an entire realm to accept one person’s rule.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma addresses the king (Yudhishthira) and explains why people submit to a single ruler: not merely force or chance, but the ruler’s visible virtue and beneficent conduct aimed at public good.