Shloka 41
अध्याय ५७ — राज्ञः नित्यप्रयत्नः, रक्षा-प्रधानता, तथा त्याग-नीतिः
Chapter 57: Constant Royal Vigilance, Primacy of Protection, and Principles of Dismissal
Devanagari script
राजानं प्रथम विन्देत् ततो भार्या ततो धनम् | राजन्यसति लोकस्य कुतो भार्या कुतो धनम्,“मनुष्य पहले राजाको प्राप्त करे। उसके बाद पत्नीका परिग्रह और धनका संग्रह करे। लोकरक्षक राजाके न होनेपर कैसे भार्या सुरक्षित रहेगी और किस तरह धनकी रक्षा हो सकेगी?”
Transliteration
rājānaṃ prathamaṃ vindet tato bhāryā tato dhanam | rājany asati lokasya kuto bhāryā kuto dhanam ||
Translation
भीष्म उवाच— प्रथमं राजानं विन्देत्, ततः भार्यां ततः धनम्। राजन्यसति लोकस्य कुतो भार्या कुतो धनम्॥
Word by Word
राजानम्king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रथमम्first
प्रथमम्:
TypeIndeclinable
Rootप्रथम
विन्देत्should obtain/find
विन्देत्:
TypeVerb
Rootविद् (विन्दति)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भार्याwife
भार्या:
Karma
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
धनम्wealth
धनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Accusative, Singular
राजनिwhen/where there is a king (in the king's presence)
राजनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Locative, Singular
असतिbeing absent/non-existent
असति:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअसत्
FormMasculine, Locative, Singular
लोकस्यof the people/world
लोकस्य:
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Singular
कुतःwhence/how (can there be)
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
कुतःwhence/how (can there be)
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
धनम्wealth
धनम्:
Karta
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaK
king (rājā)W
wife (bhāryā)W
wealth (dhana)P
people/world (loka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes