Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyāya 55 — Yudhiṣṭhira’s Hesitation and Bhīṣma’s Authorization of Inquiry

Rājadharma Prelude

लोकस्य कदनं कृत्वा लोकनाथो विशाम्पते । अभिशापभयादू्‌ भीतो भवन्तं नोपसर्पति,प्रजापालक भीष्म! ये लोकनाथ युधिष्ठिर जगत्‌का संहार करके शापके भयसे त्रस्त हो उठे हैं; इसीलिये आपके निकट नहीं आते हैं

lokasya kadanaṁ kṛtvā lokanātho viśāmpate | abhiśāpa-bhayād bhīto bhavantaṁ nopasarpati || prajā-pālaka bhīṣma! ye lokanātha yudhiṣṭhira jagat-kā saṁhāra karke śāpa-ke bhaya-se trasta ho uṭhe haiṁ; isīliye āpke nikaṭ nahīṁ āte haiṁ |

वायुरुवाच—विशाम्पते लोकस्य कदनं कृत्वा लोकनाथोऽभिशापभयाद् भीतः; तस्माद् भवन्तं नोपसर्पति। प्रजापालक भीष्म! जगति कृतसंहारात् शापभयेन व्यथितो राजा युधिष्ठिरो भवतः सन्निधिं न गच्छति।

लोकस्यof the world/people
लोकस्य:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Singular
कदनम्slaughter, destruction
कदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकदन
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active, Non-finite
लोकनाथःlord of the world (king)
लोकनाथः:
Karta
TypeNoun
Rootलोकनाथ
FormMasculine, Nominative, Singular
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
अभिशापभयात्from fear of a curse
अभिशापभयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअभिशापभय
FormNeuter, Ablative, Singular
भीतःafraid
भीतः:
TypeAdjective
Rootभी
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
भवन्तम्you
भवन्तम्:
Karma
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
उपसर्पतिapproaches, comes near
उपसर्पति:
TypeVerb
Rootउपसृप्
FormLat (present), Parasmaipada, 3rd, Singular, Active

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
भीष्म (Bhīṣma)
युधिष्ठिर (Yudhiṣṭhira)
लोकनाथ (the king/ruler, i.e., Yudhiṣṭhira as ruler)
अभिशाप (curse)