Shloka 69
Rāma–Jāmadagnya-janma-kāraṇa and Kṣatra-kṣaya
Paraśurāma’s origins and the depletion/restoration of kṣatriya lineages
Devanagari script
अवर्तन्त द्विजाग्ग्राणां दारेषु भरतर्षभ । भरतश्रेष्ठ! फिर तो स्वेच्छाचारी वैश्य और शाटद्र श्रेष्ठ द्विजोंकी स्त्रियोंके साथ अनाचार करने लगे ।। ६८ $ ।। अराजके जीवलोके दुर्बला बलवत्तरै:
Transliteration
avartanta dvijāgrāṇāṁ dāreṣu bharatarṣabha |
Translation
वासुदेव उवाच—भरतर्षभ! तदा नीचवर्णा अनियन्त्रिताः सन्तो द्विजाग्र्याणां दारेष्वपि व्यभिचरन्। यदा राज्यं नास्ति, दण्डो न प्रवर्तते, तदा दुर्बला बलवतां भक्ष्यं भवन्ति, धर्ममर्यादाश्च पदाक्रान्ताः भवन्ति।
Word by Word
अवर्तन्तthey behaved/turned (to)
अवर्तन्त:
Karta
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तते)
Formलङ् (imperfect), आत्मनेपद, 3, plural
द्विज-अग्राणाम्of the foremost Brahmins (twice-born)
द्विज-अग्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विज + अग्र
Formmasculine, genitive, plural
दारेषुamong/with the wives
दारेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदार
Formmasculine, locative, plural
भरत-ऋषभO bull among the Bharatas
भरत-ऋषभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वासुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)B
Bharatarṣabha (address to a Bharata prince/king)D
dvija (twice-born, brāhmaṇas implied)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes