Shloka 74

अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः

Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic

Devanagari script

शुभाशुभं कर्म समीरितं यत्‌ प्रवर्ततेि सर्वलोकेषु किज्चित्‌ । तस्मादृषेस्तद्धवतीति विद्याद्‌ दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति,स्वर्ग, अन्तरिक्ष, भूतल और जल--इन सभी स्थानोंमें और सम्पूर्ण लोकोंमें जो कुछ भी शुभाशुभ कर्म होता बताया गया है, वह सब नारायणकी सत्तासे ही हो रहा है--ऐसा जानना चाहिये

Transliteration

śubhāśubhaṃ karma samīritaṃ yat pravartate sarvalokeṣu kiñcit | tasmād ṛṣes tad dhavatīti vidyād divyantarikṣe bhuvi cāpsu ceti ||

Translation

शुभाशुभं कर्म समीरितं यत् प्रवर्तते सर्वलोकेषु किञ्चित् । तस्मादृषेस्तद्धवतीति विद्याद् दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति ॥

Word by Word

• {'śubha': 'auspicious, meritorious, good', 'aśubha': 'inauspicious, demeritorious, evil', 'karma': 'action

• moral act with consequences', 'samīrita': 'declared, stated, described', 'yat': 'which, whatever', 'pravartate': 'proceeds, takes place, functions, comes into operation', 'sarva-lokeṣu': 'in all worlds/realms', 'kiñcit': 'anything at all

• any particular instance', 'tasmāt': 'therefore

• from that reason', 'ṛṣi': 'seer

• sage', 'tad': 'that (principle/reality just mentioned)', 'dhavatīti': 'runs/flows/operates (as the driving current)

• functions as the active force', 'vidyāt': 'one should know/understand', 'divya': 'heavenly

• celestial', 'antarikṣa': 'mid-region

• space between heaven and earth', 'bhuvi': 'on earth

• in the terrestrial realm', 'apsu': 'in the waters', 'ca': 'and', 'iti': 'thus'}

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• ṛṣi (sage)
• svarga (heaven)
• antarikṣa (mid-region)
• bhūmi/bhuvi (earth)
• āpas (waters)
• Nārāyaṇa (implied by the Hindi gloss)