Nāga–Nāgabhāryā Saṃvāda: Varṇa-Dharma, Gṛhastha-Discipline, and Mokṣa-Self-Inquiry
Mahābhārata 12.347
संकल्पयित्वा त्रीन् पिण्डान् स्वेनैव विधिना प्रभु: । आत्मगात्रोष्मसम्भूतै: स्नेहगर्भस्तिलैरपि,अपने ही विधानसे प्रभुने वे तीनों पिण्ड संकल्पित किये। फिर अपने शरीरकी ही गर्मीसे उत्पन्न हुए स्नेहयुक्त तिलों द्वारा अपसव्यभावसे उन पिण्डोंका प्रोक्षण किया। तदनन्तर देवेश्वर श्रीहरिने स्वयं ही पूर्वाभिमुख हो प्रार्थना की और धर्म-मर्यादाकी स्थापनाके लिये यह बात कही
saṅkalpayitvā trīn piṇḍān svenaiva vidhinā prabhuḥ | ātma-gātroṣma-sambhūtaiḥ sneha-garbhais tilair api apasavya-bhāvena tān piṇḍān prokṣya | tadanantaraṁ deveśvaraḥ śrī-hariḥ svayam eva pūrvābhimukhaḥ praṇamya dharma-maryādā-sthāpanārthaṁ idaṁ vacaḥ uvāca |
संकल्पयित्वा त्रीन् पिण्डान् स्वेनैव विधिना प्रभुः । आत्मगात्रोष्मसम्भूतैः स्नेहगर्भस्तिलैरपि ॥
नारद उवाच
Even divine power acts through rule-bound conduct: the Lord performs a precise rite and then articulates principles to establish dharma-maryādā—showing that ethical order is maintained by disciplined, lawful action rather than mere force.
The Lord prepares three ritual piṇḍas, consecrates them by sprinkling with unctuous sesame in the apasavya (counter-clockwise) manner, then faces east to pray and speak in order to set or reaffirm the proper boundaries of dharma.