Shloka 64
Atithi-prāpti and the Brāhmaṇa’s Deliberation on Triadic Dharma (अतिथिप्राप्तिः धर्मत्रयविचारश्च)
Devanagari script
सर्वार्थचिन्तका लोके यथाधीकारनिर्मिता: । “तुमलोग यज्ञमें भाग लेकर यजमानको उसका फल देनेमें प्रवृत्त हो जगतमें अपने अधिकारके अनुसार सबके सभी मनोरथोंका चिन्तन करते हुए सब लोगोंको उन्नतिशील बनाओ ।।
Translation
सर्वार्थचिन्तकाः लोके यथाधिकारनिर्मिताः। यज्ञभागं गृहीत्वा यजमानं फलप्रदाने प्रवर्तध्वम्; जगति स्वाधिकारानुसारं सर्वेषां सर्वमनोरथान् चिन्तयन्तः सर्वान् उन्नतिशीलान् कुरुत। याः क्रियाः प्रचरिष्यन्ति प्रवृत्तिफलसत्कृताः।
Word by Word
सर्वार्थचिन्तकाःthose who think of all aims (all welfare)
सर्वार्थचिन्तकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वार्थचिन्तक
FormMasculine, Nominative, Plural
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
यथाaccording to / as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
अधिकारनिर्मिताःappointed/constituted according to authority/office
अधिकारनिर्मिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअधिकारनिर्मित
FormMasculine, Nominative, Plural
याःwhich (those who/that which)
याः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Plural
क्रियाःacts / rites / actions
क्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रचरिष्यन्तिwill proceed / will be carried out
प्रचरिष्यन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + चर्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Plural
प्रवृत्तिफलसत्कृताःhonoured/rewarded with the fruit of (their) activity
प्रवृत्तिफलसत्कृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रवृत्तिफलसत्कृत
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes