Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)

एतां सृष्टि विजानीहि कल्पादिषु पुनः पुन: । यथा सूर्यस्य गगनादुदयास्तमने इह,“कल्पके आदिमें बारंबार इस सृष्टिको मैं प्रकट करता हूँ (और अन्तमें इसका संहार कर डालता हूँ)। इस बातको तुम अच्छी तरह समझ लो। जैसे आकाशसे सूर्यका उदय होता है और आकाशमें ही वह अस्त होता है--ये उदय-अस्तके क्रम सदा चलते रहते हैं (उसी प्रकार मुझसे ही जगत्‌की उत्पत्ति होती है और मुझमें ही उसका लय होता है। यह सृष्टि और संहारका क्रम यों ही चला करता है)

etāṁ sṛṣṭiṁ vijānīhi kalpādiṣu punaḥ punaḥ | yathā sūryasya gaganād udayāstamane iha ||

एतां सृष्टिं विजानीहि कल्पादिषु पुनः पुनः। यथा सूर्यस्य गगनादुदयास्तमने इह॥

एताम्this (f.)
एताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसृष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
विजानीहिknow; understand
विजानीहि:
Karta
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
कल्पादिषुin kalpas and the like (at the beginnings of cycles)
कल्पादिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकल्पादि
FormMasculine, Locative, Plural
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
सूर्यस्यof the sun
सूर्यस्य:
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Genitive, Singular
गगनात्from the sky
गगनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगगन
FormNeuter, Ablative, Singular
उदयाःrisings; sunrises
उदयाः:
Karta
TypeNoun
Rootउदय
FormMasculine, Nominative, Plural
अस्तमनेin setting; at sunset
अस्तमने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्तमन
FormNeuter, Locative, Singular
इहhere; in this world
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
S
sṛṣṭi (creation)
K
kalpa (aeon)
S
sūrya (sun)
G
gagana (sky)