Shloka 1013
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
Devanagari script
करिष्ये प्रलयं घोरमात्मज्ञातिविनाशनम् | साधुशिरोमणे! पृथ्वीदेवीकी इच्छाके अनुसार उसका भार उतारकर मैं द्वारकाके समस्त यादव-शिरोमणियोंका नाश करके अपनी जातिका विनाशरूप घोर कर्म करूँगा
Transliteration
kariṣye pralayaṃ ghoraṃ ātma-jñāti-vināśanam | sādhu-śiromaṇe! pṛthivī-devyā icchānusāreṇa tasyā bhāram avatārya dvārakāyāḥ samastān yādava-śiromaṇīn nāśayiṣyāmi sva-jāti-vināśa-rūpaṃ ghoraṃ karma kariṣyāmi |
Translation
करिष्ये प्रलयं घोरम् आत्मज्ञातिविनाशनम्। साधुशिरोमणे! पृथिव्याः काममनुसृत्य तस्या भारमपाकृत्य, द्वारकायां यदवशिरोमणीन् सर्वान् निहत्य स्वकुलविनाशरूपं घोरं कर्म करिष्यामि।
Word by Word
करिष्येI shall do
करिष्ये:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (simple future), 1st, singular, आत्मनेपद
प्रलयम्destruction, dissolution
प्रलयम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
आत्मज्ञाति-विनाशनम्causing the destruction of one’s own kinsmen
आत्मज्ञाति-विनाशनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआत्मज्ञातिविनाशन (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
साधु-शिरोमणेO crest-jewel of the virtuous
साधु-शिरोमणे:
TypeNoun
Rootसाधुशिरोमणि (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
पृथ्वीदेवी-इच्छा-अनुसारम्according to the wish of the Earth-goddess
पृथ्वीदेवी-इच्छा-अनुसारम्:
TypeIndeclinable
Rootपृथ्वीदेवीइच्छानुसार (प्रातिपदिक)
भारम्burden
भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
उतार्यhaving removed / after taking off
उतार्य:
TypeVerb
Rootउतॄ (धातु) / उतारय् (णिजन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), active, same as main verb
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formnominative, singular
द्वारकायाःof Dvārakā
द्वारकायाः:
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formfeminine, genitive, singular
समस्त-यादव-शिरोमणीनाम्of all the Yādava chiefs (crest-jewels)
समस्त-यादव-शिरोमणीनाम्:
TypeNoun
Rootसमस्तयादवशिरोमणि (प्रातिपदिक)
Formmasculine, genitive, plural
नाशम्destruction
नाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाश (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
कृत्वाhaving done / after doing
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), active, same as main verb
स्व-जाति-विनाश-रूपम्in the form of the destruction of my own clan
स्व-जाति-विनाश-रूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वजातिविनाशरूप (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formneuter, accusative, singular
करिष्यामिI shall do
करिष्यामि:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (simple future), 1st, singular, परस्मैपद
Speaker
(भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
Pṛthivī-devī (Earth-goddess)D
DvārakāY
YādavasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes