Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline

छत्राकृतिशीर्षा मेघौघनिनादा: सममुष्कचतुष्का राजीवच्छतपादा: । षष्ट्या दन्तैर्युक्ता: शुक्लैरष्टाभिद्रष्टाभियें जिद्दाभियें विश्ववक्‍षत्रं लेलिहान्ते सूर्यप्रर्यम्‌

chatrākṛtiśīrṣā meghaughaninādāḥ samamuṣkacatuṣkā rājīvachchatapādāḥ | ṣaṣṭyā dantairyuktāḥ śuklairaṣṭābhirdrāṣṭābhirjiddhābhirye viśvavakṣatraṃ lelihānte sūryaprarayam ||

छत्राकृतिशीर्षाः मेघौघनिनादस्वराः समचतुष्कबाहवः, राजीवशतरेखाङ्कितपादाः। षष्ट्या शुक्लदन्तैः अष्टाभिश्च दाढाभिः युक्ताः। सूर्यसमप्रभाः, जगदपि स्वमुखे धारयितुं समर्थाः; जिह्वाभिः महाकालमपि लेलिहन्ति।

छत्राकृतिशीर्षाःhaving heads shaped like umbrellas
छत्राकृतिशीर्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootछत्र-आकृति-शीर्षन्
FormMasculine, Nominative, Plural
मेघौघनिनादाःhaving a roar like a mass of clouds
मेघौघनिनादाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमेघ-ओघ-निनाद
FormMasculine, Nominative, Plural
सममुष्कचतुष्काःhaving four equal arms
सममुष्कचतुष्काः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम-भुज-चतुष्क
FormMasculine, Nominative, Plural
राजीवच्छतपादाःhaving feet marked with hundreds of lotus-like lines
राजीवच्छतपादाः:
Karta
TypeAdjective
Rootराजीव-शत-पाद
FormMasculine, Nominative, Plural
षष्ट्याwith sixty
षष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootषष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
दन्तैःwith teeth
दन्तैः:
Karana
TypeNoun
Rootदन्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
युक्ताःendowed (with)
युक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुज्
FormMasculine, Nominative, Plural
शुक्लैःwhite
शुक्लैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशुक्ल
FormMasculine, Instrumental, Plural
अष्टाभिःwith eight
अष्टाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअष्टन्
FormFeminine, Instrumental, Plural
द्रष्टाभिःwith molars (lit. 'lookers'; here understood as दाढा/दाढा-दन्ताः)
द्रष्टाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootदृष्टि/द्रष्टृ
FormFeminine, Instrumental, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
जिह्वाभिःwith tongues
जिह्वाभिः:
Karana
TypeNoun
Rootजिह्वा
FormFeminine, Instrumental, Plural
विश्ववक्षत्रम्the all-containing (one) / the universe-holder (epithet)
विश्ववक्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्व-वक्षत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
लेलिहन्तेthey lick
लेलिहन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootलिह्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
सूर्यप्रभम्sun-bright, radiant like the sun
सूर्यप्रभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसूर्य-प्रभ
FormNeuter, Accusative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
D
dvīpa (island/region)
M
Mahākāla
S
Sūrya (Sun)
V
vajra (thunderbolt)
C
chhatra (parasol)
M
megha (clouds)
R
rājīva (lotus)

Educational Q&A

The passage praises inner purity and yogic discipline: those free from pāpa possess divine strength and, ethically, remain equal-minded toward honor and dishonor (samatva), suggesting that true power is grounded in dharma and detachment rather than social validation.

Nārada is describing a wondrous island inhabited by extraordinary, sinless beings. Their superhuman features—four arms, thunderous voice, vajra-like bodies, sun-like radiance, and the hyperbolic image of licking even Mahākāla—serve to magnify their spiritual potency and otherworldly status.