Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)

नाशिष्ये सम्प्रदातव्यो नाव्रते नाकृतात्मनि । “तुमलोग बहुसंख्यक हो जाओ और इस वेदका विस्तार करो। जिसका मन वशमें न हो, जो ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन न करता हो तथा जो शिष्यभावसे पढ़ने न आया हो, उसे वेदाध्ययन नहीं कराना चाहये || ४४ $ ।।

nāśiṣye sampradātavyo nāvrate nākṛtātmani |

नाशिष्ये सम्प्रदातव्यो नाव्रते नाकृतात्मनि । शिष्यभावेन योऽध्येतुं नोपयाति, यो ब्रह्मचर्यव्रतं न पालयति, यस्य च मनो न निगृहीतम्—तस्मै वेदाध्ययनं न कारयेत्; एवं परम्परा रक्ष्यते न च हीयते । एते शिष्यगुणाः सर्वे विज्ञातव्याः यथार्थतः ॥

not
:
TypeIndeclinable
Root
अशिष्येin/for a non-disciple (unfit student)
अशिष्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअ-शिष्य
FormMasculine, Locative, Singular
सम्प्रदातव्यःshould be given/handed over (taught/imparted)
सम्प्रदातव्यः:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-प्र-दा (धातु) → सम्प्रदातव्य (तव्यत्)
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (gerundive/obligative)
not
:
TypeIndeclinable
Root
अव्रतेin/for one without a vow (undisciplined)
अव्रते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअ-व्रत
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अकृतात्मनिin/for one whose self is not disciplined (uncontrolled-minded)
अकृतात्मनि:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअ-कृत-आत्मन्
FormMasculine, Locative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Veda (as sacred knowledge)