Shloka 353
Adhyāya 325: Nārada in Śvetadvīpa—Stotra to the Nirguṇa Mahātman
परं पञ्चाशतं नार्यो वारमुख्या: समाद्रवन् । वहाँ उनके लिये सुन्दर आसन बताकर राजमन्त्री पुन: प्रमदावनसे बाहर निकल आये। मन्त्रीके जाते ही पचास प्रमुख वारांगनाएँ शुकदेवजीके पास दौड़ी आयीं। उनकी वेश-भूषा बड़ी मनोहारिणी थी। वे सब-की-सब देखनेमें परम सुन्दरी और नवयुवती थीं। वे सुरम्य कटिप्रदेशसे सुशोभित थीं। उनके सुन्दर अंगोंपर लाल रंगकी महीन साड़ियाँ शोभा पा रही थीं। तपाये हुए सुवर्णके आभूषण उनका सौन्दर्य बढ़ा रहे थे। वे बातचीत करनेमें कुशल और नाचने-गानेकी कलामें बड़ी प्रवीण थीं। उनका रूप अप्सराओंके समान था, वे मन्द मुसकानके साथ बातें करतीं और दूसरोंके मनका भाव समझ लेती थीं। कामचर्यामें कुशल और सम्पूर्ण कलाओंका विशेष ज्ञान रखनेवाली थीं
paraṁ pañcāśataṁ nāryo vāramukhyāḥ samādravan |
ततः परं पञ्चाशतं नार्यो वारमुख्याः समाद्रवन् । तासां कृते सुन्दरमासनं निर्दिश्य राजामात्यः प्रमदावनाद् बहिर्निर्ययौ । अमात्ये गते ताः पञ्चाशद् वाराङ्गनामुख्याः शुकदेवस्य समीपं शीघ्रमागमन् । तासां वेशभूषा मनोहरा, सर्वाः परमसुन्दर्यः नवयौवनसमन्विताः । सुरम्यकटिप्रदेशाः, रक्तसूक्ष्मवस्त्रैः सुशोभिताङ्ग्यः, तप्तकाञ्चनाभरणैः सौन्दर्यवर्धिताः । सम्भाषणे निपुणाः, नृत्यगीतकलासु प्रवीणाः, अप्सरसामिव रूपवन्त्यः; मन्दस्मितपूर्वकं भाषमाणाः परचित्तभावज्ञाः, कामचर्यायां कुशलाः, सर्वकलाविशेषज्ञाश्च ॥
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the height of cultivated sensual attraction—beauty, ornaments, arts, and social charm—so that the listener can recognize how dharma and inner steadiness are tested not only by crude desire but by refined, socially sanctioned pleasures. The implied ethical point is that true self-mastery remains unshaken even when temptation is presented in its most alluring form.
A royal minister arranges a seat and exits the pleasure-grove. Immediately, fifty leading courtesans rush to Śukadeva, described in detail as youthful, exquisitely dressed, ornamented, and skilled in conversation, music, and dance—setting the scene for a deliberate encounter meant to entice or test him.