Previous Verse
Next Verse

Shloka 166

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

तस्य ते मुक्तसड्रस्य पाशानाक्रम्य तिष्ठतः । छत्रादिषु विशेषेषु पुन: सड़: कथ्थ नृप,नरेश्वरर जब आपने महर्षि पंचशिखाचार्यसे उपाय (निदिध्यासन), उपनिषद्‌ (उसके श्रवण-मनन), उपासंग (यम-नियम आदि योगाड़) और निश्चय (ब्रह्म और जीवात्माकी एकताका अनुभव)--इन सबके सहित सम्पूर्ण मोक्षशास्त्रका श्रवण किया है, आप आसत्तियोंसे मुक्त हो गये हैं और सम्पूर्ण बन्धनोंको काटकर खड़े हैं, तब आपकी छत्र- चवँर आदि विशेष-विशेष वस्तुओंमें आसक्ति कैसे हो रही है?

tasya te muktasaṅgasya pāśān ākrāmya tiṣṭhataḥ | chatrādiṣu viśeṣeṣu punaḥ saṅgaḥ kathaṃ nṛpa ||

भीष्म उवाच—तस्य ते मुक्तसङ्गस्य पाशानाक्रम्य तिष्ठतः। छत्रादिषु विशेषेषु पुनः सङ्गः कथं नृप॥

तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
मुक्तfreed, released
मुक्त:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमुक्त (मुच् + क्त)
FormMasculine, Genitive, Singular
सङ्गस्यof attachment
सङ्गस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootसङ्ग
FormMasculine, Genitive, Singular
पाशान्bonds, nooses
पाशान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश
FormMasculine, Accusative, Plural
आक्रम्यhaving overstepped, having trampled
आक्रम्य:
Kriya-visheshana
TypeVerb
Rootआ-क्रम्
FormAbsolutive (Gerund), —, —
तिष्ठतःyou stand/remain
तिष्ठतः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था (तिष्ठ)
FormPresent, Second, Singular
छत्रादिषुin umbrellas and the like
छत्रादिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootछत्रादि
FormMasculine, Locative, Plural
विशेषेषुin special (royal) items/distinctions
विशेषेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविशेष
FormMasculine, Locative, Plural
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootपुनः
सङ्गःattachment
सङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootसङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्य उवाच

B
Bhīṣma
N
nṛpa (the king, i.e., Yudhiṣṭhira in context)
C
chatra (royal parasol)
P
pāśa (bonds/fetters)