Utkramaṇa-sthāna and Ariṣṭa-lakṣaṇa: Yājñavalkya’s Instruction on Departure Pathways and Mortality Signs
एवमप्यनुमानेन हालिड्रमुपल भ्यते । पजञ्चविंशतिमस्तात लिड्लेषु नियतात्मक:,इसी प्रकार लिंगसे भिन्न जो शुद्ध चेतनरूप आत्मा है, वह भी अनुमानसे बोधका विषय होता है अर्थात् जैसे दृश्यको प्रकाशित करनेके कारण सूर्य दृश्यसे भिन्न हैं, उसी प्रकार ज्ञान-स्वरूप आत्मा भी ज्ञेय वस्तुओंको प्रकाशित करनेके कारण उनसे भिन्न सत्ता रखता है। तात! वही पचीसवाँ तत्त्व है, जो सभी लिंगोंमें नियतरूपसे व्याप्त है
evam apy anumānena hālīdram upalabhyate | pañcaviṁśatim astāt liṅgeṣu niyatātmakaḥ ||
एवमप्यनुमानेन लिङ्गेभ्यो भिन्नं शुद्धचैतन्यमात्मानमुपलभ्यते। यथा दृश्यप्रकाशनहेतोः सूर्यो दृश्येभ्यो भिन्न इति गम्यते, तथा ज्ञानस्वभाव आत्मापि ज्ञेयवस्तुप्रकाशनहेतोस्तेभ्यो भिन्नसत्ताकः। तात! स एव पञ्चविंशतितत्त्वं यः सर्वलिङ्गेषु नियतं नित्यं च व्याप्तः।
वसिष्ठ उवाच