Shloka 42
अव्यक्त–प्रकृति–इन्द्रियविचारः
The Unmanifest, Prakṛtis, and the Sense-Complex
पूर्वजन्मके किये हुए सम्पूर्ण शुभाशुभ कर्म जीवका अनुसरण करते हैं। इस प्रकार प्राप्त हुई परिस्थितिको अपने कर्मोंका फल जानकर जिसका मन अन्तर्मुख हो गया है, वह अपनी बुद्धिको वैसी शुभ प्रेरणा देता है जिससे भविष्यमें दुःख न भोगना पड़े ।।
pūrvajanmake kṛte sampūrṇa-śubhāśubha-karmāṇi jīvam anusaranti | evaṃ prāptāṃ paristhitiṃ sva-karmaphalaṃ jñātvā yasyāntaḥkaraṇaṃ antarmukhaṃ bhavati sa buddhiṃ tādṛśīṃ śubhāṃ prerayati yayā bhaviṣyati duḥkhaṃ na bhoktavyam || vyavasāyaṃ samāśritya sahāyān yo ’bhigacchati | na tasya kaścid ārambhaḥ kadācid avasīdati ||
पराशर उवाच—पूर्वजन्मकृतानि सर्वाणि शुभाशुभानि कर्माणि जन्तुमनुगच्छन्ति। प्राप्तां स्थितिं स्वकर्मफलमिति ज्ञात्वा यस्यान्तर्मुखं मनः, स बुद्धिं शुभे निश्चये नियुङ्क्ते यथा भविष्ये दुःखं न भुञ्जीत। व्यवसायं समाश्रित्य सहायान् योऽभिगच्छति, न तस्य कश्चिदारम्भः कदाचिदवसीदति॥
पराशर उवाच
Educational Q&A
One should read present circumstances as the ripened result of past deeds, turn the mind inward for self-correction, and cultivate wholesome resolve; with steady determination and appropriate support, one’s endeavors need not fail.
In the Śānti Parva’s instruction on conduct and inner discipline, the sage Parāśara teaches about karmic causality and the practical ethic of resolute effort supported by suitable allies.