Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

अध्याय २९७ — श्रेयः, धृति, दान-नियमाः

Welfare, Steadfastness, and Norms of Giving

दान॑ त्याग: शोभना मूर्तिरिद्भ्यो भूतप्लाव्यं तपसा वै शरीरम्‌ । सरस्वतीनैमिषपुष्करेषु ये चाप्यन्ये पुण्यदेशा: पृथिव्याम्‌

dānaṁ tyāgaḥ śobhanā mūrtir idbhyo bhūtaplāvyaṁ tapasā vai śarīram | sarasvatī-naimiṣa-puṣkareṣu ye cāpy anye puṇyadeśāḥ pṛthivyām, rājan ||

पाराशर उवाच—दानं त्यागश्च शोभना मूर्तिर्धर्मस्य; तपसा तीर्थतोयैश्च शरीरं शुद्ध्यति वर्धते च। तस्माद् राजन्! सरस्वत्यां नैमिषे पुष्करेषु च ये चान्ये पुण्यदेशाः पृथिव्याम्, तेषु गत्वा दानं दद्यात्, भोगान् परित्यजेत्, शान्तभावेन वसेत्, तपसा तीर्थजलैश्च तनुमनसी पावयेत्॥

दानम्giving, charity
दानम्:
Karta
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Nominative, Singular
त्यागःrenunciation
त्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootत्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
शोभनाbeautiful, auspicious
शोभना:
Karta
TypeAdjective
Rootशोभन
FormFeminine, Nominative, Singular
मूर्तिःform, embodiment
मूर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootमूर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
इद्भ्यःfrom fuels (firewood), from kindling
इद्भ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootइद्
FormNeuter, Ablative, Plural
भूतप्लाव्यम्purifying/cleansing beings (lit. 'washing beings')
भूतप्लाव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभूतप्लाव्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
शरीरम्body
शरीरम्:
Karta
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative, Singular
सरस्वतीat (the river) Sarasvatī
सरस्वती:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसरस्वती
FormFeminine, Locative, Singular
नैमिषपुष्करेषुin Naimiṣa and Puṣkara (holy places)
नैमिषपुष्करेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनैमिषपुष्कर
FormNeuter, Locative, Plural
येwhich (those) who
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अन्येother
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
पुण्यदेशाःholy places (lit. 'meritorious places')
पुण्यदेशाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुण्यदेश
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
R
rājan (the king, addressee)
S
Sarasvatī (river/holy region)
N
Naimiṣāraṇya
P
Puṣkara

Educational Q&A

The verse teaches that dharmic life is strengthened through dāna (charity) and tyāga (renunciation). Inner and outer purification is achieved by tapas (disciplined austerity) and by contact with sacred waters and holy places, cultivating calmness and restraint rather than indulgence.

In Śānti Parva’s instruction on dharma, the sage Parāśara addresses a king and recommends practical religious-ethical disciplines: visiting renowned tīrthas such as Sarasvatī, Naimiṣāraṇya, and Puṣkara, giving gifts there, renouncing pleasures, maintaining a peaceful disposition, and purifying oneself through austerity and pilgrimage rites.