Shloka 79
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
Devanagari script
त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने । स्वाध्यायघोषो ज्याघोषो दीयतामिति वै त्रय:,“महाराज दिलीपके भवनमें वेदोंके स्वाध्यायका गम्भीर घोष, शूरवीरोंके धनुषकी टंकार तथा “दान दो” की पुकार--ये तीन प्रकारके शब्द कभी बंद नहीं होते थे
Transliteration
trayaḥ śabdā na jīryante dilīpasya niveśane | svādhyāyaghoṣo jyāghoṣo dīyatām iti vai trayaḥ ||
Translation
त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने । स्वाध्यायघोषो ज्याघोषो दीयतामिति वै त्रयः ॥
Word by Word
त्रयःthree
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
शब्दाःsounds/words
शब्दाः:
Karta
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Nominative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जीर्यन्तेwear out/cease/decay
जीर्यन्ते:
TypeVerb
Rootजॄ (जीर्यति)
FormPresent, Atmanepada, Third, Plural
दिलीपस्यof Dilipa
दिलीपस्य:
TypeNoun
Rootदिलीप
FormMasculine, Genitive, Singular
निवेशनेin the residence/house
निवेशने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनिवेशन
FormNeuter, Locative, Singular
स्वाध्यायघोषःthe sound of Vedic recitation
स्वाध्यायघोषः:
Karta
TypeNoun
Rootस्वाध्यायघोष
FormMasculine, Nominative, Singular
ज्याघोषःthe twang/sound of the bowstring
ज्याघोषः:
Karta
TypeNoun
Rootज्याघोष
FormMasculine, Nominative, Singular
दीयताम्let it be given / give!
दीयताम्:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormImperative, Passive, Third, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
त्रयःthree (kinds)
त्रयः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रि
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Characters & Entities
V
Vāyu (Vāyudeva)K
King DilīpaD
Dilīpa’s residence (niveśana)V
Vedic svādhyāya (recitation/study)B
bowstring (jyā)G
gift/charity (dāna implied by dīyatām)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes