Shloka 37
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
Devanagari script
देवान् मनुष्यान् गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणा: | 'राजेन्द्र! प्राचीन कालमें अंगराजने ऐसे-ऐसे सौ यज्ञ किये थे और उन सबमें जो दक्षिणाएँ दी गयी थीं, वे देवताओं, गन्धर्वों और मनुष्योंके यज्ञोंसे बढ़ गयी थीं ।। न जातो जनिता नानन््य: पुमान् यः सम्प्रदास्यति
Translation
देवान् मनुष्यान् गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणाः । राजेन्द्र! प्राचीनकालेऽङ्गराजेन शतसंख्येषु यज्ञेषु दत्ताः दक्षिणाः सर्वेषां देवानां गन्धर्वाणां मनुष्याणां च यज्ञदक्षिणाभ्योऽत्यरिच्यन्त । न जातो जनिता नान्यः पुमान् यः सम्प्रदास्यति…
Word by Word
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Accusative, Plural
मनुष्यान्the humans
मनुष्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Accusative, Plural
गन्धर्वान्the Gandharvas
गन्धर्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
अत्यरिच्यन्तsurpassed/exceeded
अत्यरिच्यन्त:
Karta
TypeVerb
Rootअति + ऋच्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada
दक्षिणाःthe sacrificial fees/gifts
दक्षिणाः:
Karta
TypeNoun
Rootदक्षिणा
FormFeminine, Nominative, Plural
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जातःborn (has been born)
जातः:
Karta
TypeAdjective
Rootजात
FormMasculine, Nominative, Singular
जनिताa begetter/father
जनिता:
Karta
TypeNoun
Rootजनितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्यःanother
अन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man/person
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्प्रदास्यतिwill bestow/give fully
सम्प्रदास्यति:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + प्र + दा
FormFuture (Lrt), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes