Shloka 19
Adhyāya 283: Varṇa-vṛtti, Nyāya-ārjana, and the Decline-and-Restoration of Dharma (वर्णवृत्तिः न्यायार्जनं च)
Devanagari script
आगतं पशुभर्तरं स्रष्टारं जगत: पतिम् | अध्वरे हााग्रभोक्तारं सर्वेषां पश्यत प्रभुम,“भगवान् शंकर सम्पूर्ण जगत्की सृष्टि करनेवाले, सम्पूर्ण जीवोंके रक्षक, स्वामी तथा सबके प्रभु हैं। तुम सब लोग देख लेना, वे इस यज्ञमें प्रधान भोक्ताके रूपमें उपस्थित होंगे!
Translation
आगतं पशुभर्तारं स्रष्टारं जगतः पतिम् । अध्वरे ह्यग्रभोक्तारं सर्वेषां पश्यत प्रभुम् ॥
Word by Word
आगतम्having come, arrived
आगतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-गम् (गम्)
FormMasculine, Accusative, Singular
पशुभर्तारम्the protector of creatures (Pashupati)
पशुभर्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशुभर्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
स्रष्टारम्the creator
स्रष्टारम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्रष्टृ
FormMasculine, Accusative, Singular
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
पतिम्lord, master
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Accusative, Singular
अध्वरेin the sacrifice
अध्वरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअध्वर
FormMasculine, Locative, Singular
हाindeed/ah (exclamation/particle)
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
अग्रभोक्तारम्the foremost/primary enjoyer (chief recipient of offerings)
अग्रभोक्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्रभोक्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
पश्यतsee! behold!
पश्यत:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Plural, Parasmaipada
प्रभुम्the Lord, the mighty one
प्रभुम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes