Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)

समं हि धर्म चरतो नृपस्य द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्‌ । प्रवृत्तधर्मस्य यशो 5भिवर्धते सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु,राजा यदि नियमपूर्वक प्रजाके निकटसे करके रूपमें द्रव्य ग्रहण करे और राग-द्वेषसे रहित हो राजधर्मका पालन करता रहे तो उस धर्मपरायण नरेशका सुयश सम्पूर्ण चराचर लोकोंमें फैल जाता है

Janaka uvāca:

Samaṁ hi dharmaṁ carato nṛpasya dravyāṇi cābhyāharato yathāvat |

Pravṛttadharmasya yaśo ’bhivardhate sarveṣu lokeṣu carācareṣu ||

समं हि धर्मं चरतो नृपस्य द्रव्याणि चाभ्याहरतो यथावत्। प्रवृत्तधर्मस्य यशोऽभिवर्धते सर्वेषु लोकेषु चराचरेषु॥

समम्equally, with equanimity
समम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धर्मम्dharma, righteous duty
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चरतोpractises/follows
चरतो:
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
नृपस्यof the king
नृपस्य:
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
द्रव्याणिwealth/possessions
द्रव्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
अभ्याहरतोcollects/receives (brings in)
अभ्याहरतो:
TypeVerb
Rootआ-हृ (धातु) (अभि-आ-हृ)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
यथावत्properly, as prescribed
यथावत्:
TypeIndeclinable
Rootयथावत्
प्रवृत्तधर्मस्यof one engaged in dharma / of the righteous (king)
प्रवृत्तधर्मस्य:
TypeAdjective
Rootप्रवृत्तधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यशःfame, glory
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
अभिवर्धतेincreases, grows
अभिवर्धते:
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) (अभि-वृध्)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, बहुवचन
लोकेषुin worlds/realms
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
चराचरेषुamong moving and unmoving beings
चराचरेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootचराचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, बहुवचन

जनक उवाच

J
Janaka
N
nṛpa (king)