Shloka 266

Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)

Devanagari script

दृश्यते चाप्यतिक्रामन्ननिग्राह्मो5थवा पुनः । कोई इस सेतुका उल्लंघन करता दिखायी नहीं देता अथवा पहले भी किसीने इसका उल्लंघन किया हो, ऐसा देखनेमें नहीं आया। कोई-कोई पुरुष जो (तपस्या आदि प्रबल पुरुषार्थके द्वारा) दैवके नियन्त्रणमें रहनेयोग्य नहीं है, वह पूर्वोक्त सेतुका उल्लंघन करता भी दिखायी देता है

Transliteration

dṛśyate cāpyatikrāmann anigrāhyo ’thavā punaḥ |

Translation

दृश्यते चाप्यतिक्रामन्ननिग्राह्योऽथवा पुनः । न हि कश्चिद् दृश्यते लोके सेतुमेतमतिवर्तितुम् । न च पूर्वेषु कालेषु तदतिक्रमणं श्रुतम् । कदाचित् पुरुषः कश्चित् तीव्रेण पुरुषार्थेन तपसा वा दैववशं न योज्यः सन् सेतुमेतमतिवर्तते ॥

Word by Word

• {'dṛśyate': 'is seen, is observed', 'ca api': 'and also, moreover', 'atikrāman / atikrāmati': 'crossing over, transgressing, overstepping', 'setu (implied by context)': 'boundary, bridge

• a regulating limit or moral ‘embankment’ that prevents disorder', 'anigrāhyaḥ': 'not to be restrained, not controllable, not amenable to discipline', 'athavā punaḥ': 'or again

• alternatively, on the other hand', 'daiva (contextual)': 'fate, destiny, the force of what is ordained', 'puruṣārtha (contextual)': 'human effort/initiative

Speaker

जनक उवाच

Characters & Entities

• Janaka