Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation

चिरकालतक सोच-विचार करके किसीके साथ मित्रता जोड़नी चाहिये और जिसे मित्र बना लिया, उसे सहसा नहीं छोड़ना चाहिये। यदि छोड़नेकी आवश्यकता पड़ ही जाय तो उसके परिणामपर चिरकालतक विचार कर लेना चाहिये। दीर्घकालतक सोच-विचार करके बनाया हुआ जो मित्र है, उसीकी मैत्री चिरकालतक टिक पाती है ।। रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते,“राग, दर्द, अभिमान, द्रोह, पापाचरण और किसीका अप्रिय करनेमें जो विलम्ब करता है, उसकी प्रशंसा की जाती है

rāge darpe ca māne ca drohe pāpe ca karmaṇi | apriye caiva kartavye cirakārī praśasyate ||

चिरकालं विचार्य कस्यचित् सह मित्रतां कुर्यात्, कृतमित्रं च सहसा न त्यजेत्। त्यागेऽवश्यं सति तस्य परिणामान् चिरं विचारयेत्। दीर्घविचारकृतं यन्मित्रं तदेव चिरं तिष्ठति॥ रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि। अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते॥

रागेin passion/attachment
रागे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराग
FormMasculine, Locative, Singular
दर्पेin arrogance/pride
दर्पे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदर्प
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मानेin self-esteem/honor (conceit)
माने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमान
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
द्रोहेin malice/treachery
द्रोहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रोह
FormMasculine, Locative, Singular
पापेin sin/evil
पापे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कर्मणिin an act/deed
कर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
अप्रियेin something unpleasant/disagreeable
अप्रिये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअप्रिय
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कर्तव्येin what is to be done (a duty)
कर्तव्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकर्तव्य
FormNeuter, Locative, Singular
चिरकारीone who delays/acts after a long time
चिरकारी:
Karta
TypeAdjective
Rootचिरकारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रशस्यतेis praised
प्रशस्यते:
TypeVerb
Rootप्र-शंस्
FormPresent, Passive, Third, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma