राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
'प्रिय मित्र! स्त्री अथवा पुत्रोंका थोड़ा-सा भी अप्रिय कर दो, फिर स्वयं समझ जाओगे कि कौन किस हेतुसे किस तरह किसके साथ कितना सम्बन्ध रखता है? ।। ये च मूढतमा लोके ये च बुद्धेः परं गता: । त एव सुखमेधन्ते मध्यम: क्लिश्यते जन:,'संसारमें जो अत्यन्त मूर्ख हैं, अथवा जो बुद्धिसे परे पहुँच गये हैं, वे ही सुखी होते हैं; बीचवाले लोग कष्ट ही उठाते हैं!
priya mitra! strī athavā putrāṇāṁ thoḍā-sā api apriyaṁ kṛtvā punaḥ svayaṁ jñāsyasi—kaḥ kasya hetoḥ kathaṁ kasya saha kiyad-sambandhaṁ dhārayati? ye ca mūḍhatamā loke ye ca buddheḥ paraṁ gatāḥ, ta eva sukham edhante, madhyamaḥ kliśyate janaḥ.
व्यास उवाच—प्रिय मित्र, स्त्रीं पुत्रान् वा किंचिदप्यप्रियमाचर; ततः स्वयमेव ज्ञास्यसि कः कस्य हेतुना केन प्रकारेण कियत्सम्बन्धं बिभर्ति। लोके ये च मूढतमा ये च बुद्धेः परं गताः, त एव सुखमेधन्ते; मध्यमो जनः क्लिश्यते॥
व्यास उवाच