Shloka 243
Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)
Devanagari script
कुर्यात् कृत्वा च तत्सर्वमाख्येयं गुरवे पुन: । “ब्रह्म! इसके सिवा और भी जिन कार्योंके लिये आप आज्ञा देंगे, उन्हें भी मैं शीघ्र पूर्ण करूँगा।' इस तरह सब बातें विधिवत् निवेदन करके गुरुकी आज्ञा लेकर फिर दूसरा कार्य करे और उसे पूरा करके पुनः उसका सारा समाचार गुरुजीको बतावे
Translation
कृत्वा तत्सर्वं पुनर्गुरवे सर्वमाख्येयम्— “ब्रह्मन्! एतदतिरिक्तं यानि कर्माणि भवान् अद्याज्ञापयिष्यति, तान्यपि अहं शीघ्रं समापयिष्यामि।” इति विधिवद् निवेद्य गुरोराज्ञां गृहीत्वा पुनरन्यत् कर्म कुर्यात्; तत्समाप्य च पुनः सर्वं वृत्तान्तं गुरवे निवेदयेत्।
Word by Word
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्, Optative, 3, Singular, परस्मैपद
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा, Absolutive (Gerund), Active (sense)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
आख्येयम्to be reported / should be told
आख्येयम्:
TypeAdjective
Rootआख्येय (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण, √ख्या + यत्)
FormNeuter, Nominative, Singular
गुरवेto the teacher
गुरवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes