Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Ātma-saṃyama-dharma: One-pointedness of Mind and Senses (शुक–व्यास संवादः)

जघन्यशायी पूर्व स्यादुत्थाय गुरुवेश्मनि । यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्य दासेन वा पुन:,वह गुरुके सोनेके पश्चात्‌ नीचे आसनपर सोवे और उनके जागनेसे पहले ही उठ जाय। गुरुके घरमें एक शिष्य या दासके करने योग्य जो कुछ भी कार्य हो, उसे वह स्वयं पूरा करे

jaghanyaśāyī pūrvaṃ syād utthāya guruveśmani | yac ca śiṣyeṇa kartavyaṃ kāryaṃ dāsena vā punaḥ ||

जघन्यशायी पूर्वं स्यादुत्थाय गुरुवेश्मनि । यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्यं दासेन वा पुनः ॥

जघन्यशायीone who lies down last (sleeps last)
जघन्यशायी:
Karta
TypeAdjective
Rootजघन्य-शायिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पूर्वम्before/earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
स्यात्should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
TypeVerb
Rootउत्-स्था
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
गुरु-वेश्मनिin the teacher's house
गुरु-वेश्मनि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootगुरु-वेश्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
शिष्येणby a student
शिष्येण:
Karana
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
कर्तव्यम्to be done / obligatory
कर्तव्यम्:
TypeAdjective
Rootकृ
FormGerundive (तव्यत्), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
कार्यम्work/task
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृ
FormAction-noun (कृत्य/कार्य), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
दासेनby a servant
दासेन:
Karana
TypeNoun
Rootदास
FormMasculine, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
पुनःagain / moreover
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

व्यास उवाच

V
Vyāsa
G
guru (teacher)
Ś
śiṣya (disciple/student)
D
dāsa (servant)
G
guruveśman (teacher’s house)