Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

भिक्षुलक्षणम्—एकचर्याः, अहिंसा, कैवल्याश्रमः

Marks of the Mendicant: Solitary Wandering, Non-Injury, and the Kaivalya-Discipline

बेटा! जो लोग ज्ञानवान्‌ होकर बाहर और भीतर व्याप्त अधियज्ञ (परमात्मा) और अधिदैव (पुरुष) का साक्षात्कार कर लेते हैं, वे ही देवता और वे ही द्विज हैं |। तेषु विश्वमिदं भूतं सर्व च जगदाहितम्‌ । तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन,उन्हींमें यह सारा विश्व, सम्पूर्ण जगत्‌ प्रतिष्ठित है। उनके माहात्म्यकी कहीं कोई तुलना नहीं है

vyāsa uvāca | vatsa! ye janā jñānavantaḥ san bahiḥ antar ca vyāptam adhiyajñam (paramātmānam) adhidaivam (puruṣam) ca sākṣātkurvanti, te eva devāḥ te eva dvijāḥ | teṣu viśvam idaṃ bhūtaṃ sarvaṃ ca jagad āhitam | teṣāṃ māhātmyabhāvasya sadṛśaṃ nāsti kiṃcana ||

तेषु विश्वमिदं भूतं सर्वं च जगदाहितम् । तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन ॥

तेषुin them
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, locative, plural
विश्वम्the whole universe
विश्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootविश्व
Formneuter, nominative, singular
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formneuter, nominative, singular
भूतम्existing/being
भूतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभूत
Formneuter, nominative, singular
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formneuter, nominative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
जगत्world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
Formneuter, nominative, singular
आहितम्placed/established (resting)
आहितम्:
TypeAdjective
Rootआ-धा (धातु) → आहित (क्त)
Formneuter, nominative, singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, genitive, plural
माहात्म्यभावस्यof (their) state of greatness/majesty
माहात्म्यभावस्य:
TypeNoun
Rootमाहात्म्य-भाव
Formmasculine, genitive, singular
सदृशम्equal/like (a match)
सदृशम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसदृश
Formneuter, nominative, singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
Formpresent, third, singular
किंचनanything whatsoever
किंचन:
Karta
TypePronoun
Rootकिंचन
Formneuter, nominative, singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
P
Paramātman
P
Puruṣa
A
adhiyajña
A
adhidaiva
D
deva
D
dvija
V
viśva/jagat