Shloka 16
भिक्षुलक्षणम्—एकचर्याः, अहिंसा, कैवल्याश्रमः
Marks of the Mendicant: Solitary Wandering, Non-Injury, and the Kaivalya-Discipline
Devanagari script
मध्यमानि द्वयान्याहुर्धर्मज्ञानीतराणि च । धर्मज्ञानि विशिष्टानि कार्याकार्योपधारणात्,मध्यम मनुष्य दो प्रकारके कहे गये हैं--धर्मज्ञ और धर्मसे अनभिज्ञ। इनमें धर्मज्ञ ही श्रेष्ठ हैं; क्योंकि वे कर्तव्य और अकर्त्तव्यका विवेक रखते और कर्त्तव्यका पालन करते हैं
Translation
मध्यमानि द्विधा प्राहुर्धर्मज्ञान्यितराणि च । धर्मज्ञानि विशिष्टानि कार्याकार्योपधारणात् ॥
Word by Word
मध्यमानिmiddling (persons/ones)
मध्यमानि:
Karta
TypeAdjective
Rootमध्यम
FormNeuter, Nominative, Plural
द्वयानिtwo kinds
द्वयानि:
Karta
TypeNoun
Rootद्वय
FormNeuter, Nominative, Plural
आहुःthey say / have said
आहुः:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect (Paroksha), 3, Plural, Parasmaipada
धर्मज्ञानिknowing dharma
धर्मज्ञानि:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormNeuter, Nominative, Plural
इतराणिthe other (kind)
इतराणि:
Karta
TypeAdjective
Rootइतर
FormNeuter, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
धर्मज्ञानिthe dharma-knowing (ones)
धर्मज्ञानि:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मज्ञ
FormNeuter, Nominative, Plural
विशिष्टानिsuperior / distinguished
विशिष्टानि:
Karta
TypeAdjective
Rootविशिष्ट
FormNeuter, Nominative, Plural
कार्याकार्योपधारणात्because of discerning what should and should not be done
कार्याकार्योपधारणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकार्य-अकार्य-उपधारण
FormNeuter, Ablative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes