Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)

निर्ममश्चनानहड्कारो निर्टन्डश्छिन्नसंशय: । नैव क्रुद्धय॑ति न द्वेष्टि नानृता भाषते गिर:,सम: सर्वेषु भूतेषु ब्रह्माणमभिवर्तते । जिसने ममता और अहंकारका त्याग कर दिया है, जो शीत, उष्ण आदि द््दोंको समानभावसे सहता है, जिसके संशय दूर हो गये हैं, जो कभी क्रोध और द्वेष नहीं करता, झूठ नहीं बोलता, किसीकी गाली सुनकर और मार खाकर भी उसका अहित नहीं सोचता, सबपर मित्रभाव ही रखता है, जो मन, वाणी और कर्मसे किसी जीवको कष्ट नहीं पहुँचाता और समस्त प्राणियोंपर समानभाव रखता है, वही योगी ब्रह्मभावको प्राप्त होता है

nirmamaś cānahaṅkāro nirdaṇḍaś chinnasaṁśayaḥ | naiva krudhyati na dveṣṭi nānṛtā bhāṣate giraḥ || samaḥ sarveṣu bhūteṣu brahmāṇam abhivartate |

निर्ममो निरहङ्कारो निरुद्योगः छिन्नसंशयः। नैव क्रुध्यति न द्वेष्टि नानृतां भाषते गिरम्॥ समः सर्वेषु भूतेषु ब्रह्माणमभिवर्तते॥

निर्ममःfree from possessiveness
निर्ममः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्मम
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनहङ्कारःwithout egoism
अनहङ्कारः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनहङ्कार
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्द्वन्द्वःfree from pairs of opposites
निर्द्वन्द्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व
FormMasculine, Nominative, Singular
छिन्नसंशयःwhose doubts are cut off
छिन्नसंशयः:
Karta
TypeAdjective
Rootछिन्नसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/at all
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
क्रुध्यतिgets angry
क्रुध्यति:
TypeVerb
Rootक्रुध्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
द्वेष्टिhates
द्वेष्टि:
TypeVerb
Rootद्विष्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
अनृताःuntrue (things)
अनृताः:
Karma
TypeAdjective
Rootअनृत
FormFeminine, Accusative, Plural
भाषतेspeaks
भाषते:
TypeVerb
Rootभाष्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
गिरःwords/speech
गिरः:
Karma
TypeNoun
Rootगिर्
FormFeminine, Accusative, Plural
समःequanimous
समः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Locative, Plural
भूतेषुbeings
भूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Locative, Plural
ब्रह्माणम्Brahman (the Absolute)
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
अभिवर्ततेattains/approaches
अभिवर्तते:
TypeVerb
Rootअभि√वृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada

व्यास उवाच

V
Vyāsa
B
Brahman