Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः

Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction

असेवन्त भुजिष्या वै दुर्जनाचरितं विधिम्‌ | वहाँकी दासियाँ सुन्दर हार एवं अन्य आभूषण पहनकर मनोहर वेष धारण करतीं और दुराचारिणी स्त्रियोंकी भाँति चलती-फिरती, खड़ी होती और कटाक्ष करती हैं। साथ ही वे उस कुकृत्यको अपनाती हैं, जिसका आचरण दुराचारीजन करते हैं ।। ६७ इ ।। स्त्रिय: पुरुषवेषेण पुंस: स्त्रीवेषधारिण:

asevanta bhujisyā vai durjanācaritaṁ vidhim | striyaḥ puruṣaveṣeṇa puṁsaḥ strīveṣadhāriṇaḥ ||

शक्र उवाच—भुजिष्या दासाश्चैव दुर्जनाचरितं विधिम् असेवन्त। स्त्रियः पुरुषवेषेण, पुंसः स्त्रीवेषधारिणः; हारैश्चाभरणैश्च भूषिताः, चलन्ति तिष्ठन्ति च कटाक्षान् क्षिपन्ति, दुराचारिणीजनवत्। एवं ते तदेव कुकृत्यम् उपगृह्णन्ति यद् दुष्टजनाः स्वभावत आचरन्ति।

असेवन्तthey served/practised
असेवन्त:
Karta
TypeVerb
Rootसेव्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada
भुजिष्याḥfemale slaves/servant-women
भुजिष्याḥ:
Karta
TypeNoun
Rootभुजिष्य
FormFeminine, Nominative, Plural
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
दुर्जन-आचरितम्practised by wicked people
दुर्जन-आचरितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुर्जन + आचरित
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
विधिम्rule/way/practice
विधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta
TypeNoun
Rootस्त्री
FormFeminine, Nominative, Plural
पुरुष-वेषेणwith/in a man's attire
पुरुष-वेषेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुरुष + वेष
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुंसःmen
पुंसः:
Karta
TypeNoun
Rootपुंस्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्त्री-वेष-धारिणःwearing women's attire
स्त्री-वेष-धारिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्त्री + वेष + धारिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

शक्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
W
women (striyaḥ)
M
men (puṁsaḥ)
S
servants/dependents (bhujisyāḥ)
O
ornaments/adornments (implicit: ābharaṇa, hāra)