Previous Verse
Next Verse

Shloka 973

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

सम्पीडयति य: कालो वृद्धि वार्धुषिको यथा । जैसे ऋण देनेवाला पुरुष व्याजका हिसाब जोड़कर ऋण लेनेवालोंको तंग करता है, उसी प्रकार वह काल दिन, रात, मास, क्षण, काष्ठा, लव और कला तकका हिसाब लगाकर प्राणियोंको पीड़ा देता रहता है

sampīḍayati yaḥ kālo vṛddhi-vārdhuṣiko yathā |

सम्पीडयति यः कालो वृद्धिवृद्धुषिको यथा। स तथा दिनरात्रिमासक्षणकाष्ठालवकलानां गणनां कृत्वा प्राणिनः सततं पीडयति॥

सम्पीडयतिafflicts, torments
सम्पीडयति:
TypeVerb
Rootसम्-पीड्
FormLat, Present, 3, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कालःtime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
वृद्धिinterest (increase)
वृद्धि:
TypeNoun
Rootवृद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
वार्धुषिकःmoneylender, usurer
वार्धुषिकः:
TypeNoun
Rootवार्धुषिक
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

भीष्म उवाच

B
Bhishma
T
Time (Kāla)
M
moneylender/usurer (vārdhuṣika)