Next Verse

Shloka 1

ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana

River-of-Saṃsāra Metaphor

ऑपन- मा बछ। अि<--छऋाज सप्तविशत्यधिकद्धिशततमो< ध्याय: इन्द्र और बलिका संवाद--काल और प्रारब्धकी महिमाका वर्णन युधिष्ठिर उदाच मग्नस्य व्यसने कृच्छे कि श्रेय: पुरुषस्य हि । बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशे5थवा पुन:,युधिष्ठिरने पूछा--भूपाल! जो मनुष्य बन्धु-बान्धवोंका अथवा राज्यका नाश हो जानेपर घोर संकटमें पड़ गया हो, उसके कल्याणका क्‍या उपाय है? भरतश्रेष्ठ! इस संसारमें आप ही हमारे लिये सबसे श्रेष्ठ वक्ता हैं; इसलिये यह बात आपसे ही पूछता हूँ। आप यह सब मुझे बतानेकी कृपा करें

yudhiṣṭhira uvāca | magnasya vyasane kṛcchre kiṃ śreyaḥ puruṣasya hi | bandhunāśe mahīpāla rājyānāśe ’thavā punaḥ ||

युधिष्ठिर उवाच । मग्नस्य व्यसने कृच्छ्रे किं श्रेयः पुरुषस्य हि । बन्धुनाशे महीपाल राज्यनाशेऽथवा पुनः ॥

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
मग्नस्यof one sunk/immersed
मग्नस्य:
TypeAdjective
Rootमग्न
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
व्यसनेin calamity/misfortune
व्यसने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootव्यसन
FormNeuter, Locative, Singular
कृच्छ्रेin distress/hardship
कृच्छ्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Locative, Singular
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
श्रेयःthe good; welfare; best course
श्रेयः:
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पुरुषस्यof a man/person
पुरुषस्य:
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Genitive, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
बन्धु-नाशेin the destruction of kinsmen
बन्धु-नाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबन्धुनाश
FormMasculine, Locative, Singular
महीपालO king (protector of the earth)
महीपाल:
TypeNoun
Rootमहीपाल
FormMasculine, Vocative, Singular
राज्य-नाशेin the loss/destruction of the kingdom
राज्य-नाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्यनाश
FormMasculine, Locative, Singular
अथवाor else
अथवा:
TypeIndeclinable
Rootअथवा
पुनःagain; further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

भीष्म उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīṣma