Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)

रागोत्पन्नश्चरेत्‌ कृच्छों महार्ति: प्रविशेदप: । मग्न: स्वप्ने च मनसा त्रिर्जपेदघधमर्षणम्‌,ब्रह्मचारीके मनमें यदि राग या काम-विकार उत्पन्न हो जाय तो वह आत्मशुद्धिके लिये कृच्छुव्रतका5 आचरण करे। यदि वीर्यकी वृद्धि होनेसे उसे कामवेदना अधिक सता रही हो तो वह नदी या सरोवरके जलनमें प्रवेश करके स्नान करे। यदि स्वप्नावस्थामें वीर्यपात हो जाय तो जलमें गोता लगाकर मन-ही- मन तीन बार अघमर्षणः सूक्तका जप करे

Bhīṣma uvāca: rāgotpannaś caret kṛcchraṁ mahārtīḥ praviśed apaḥ | magnaḥ svapne ca manasā trir japet aghamarṣaṇam ||

रागोत्पन्नश्चरेत् कृच्छ्रं महार्तिः प्रविशेदपः । मग्नः स्वप्ने च मनसा त्रिर्जपेदघमर्षणम् ॥

रागोत्पन्नःone in whom passion has arisen
रागोत्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootराग-उत्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
चरेत्should practice/undertake
चरेत्:
TypeVerb
Rootचर्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कृच्छ्रम्the Kṛcchra (penance/vow)
कृच्छ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Accusative, Singular
महा-आर्तिःgreat distress/acute pain
महा-आर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-आर्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रविशेत्should enter
प्रविशेत्:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Accusative, Plural
मग्नःsubmerged/dipped
मग्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootमग्न
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वप्न
FormMasculine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
मनसाwith the mind/mentally
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
त्रिःthrice
त्रिः:
TypeIndeclinable
Rootत्रिः
जपेत्should recite/mutter
जपेत्:
TypeVerb
Rootजप्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अघधमर्षणम्the Aghamarṣaṇa (hymn/mantra) (sin-dispelling)
अघधमर्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootअघ-धमर्षण
FormNeuter, Accusative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
Kṛcchra-vrata (Kṛcchra penance)
Ā
Āpaḥ (waters: river/lake)
A
Aghamarṣaṇa-sūkta