Shloka 293
अध्याय २०८ — इन्द्रियनिग्रहः, सत्याहिंसात्मकवाक्, कर्मफलविवेकः
Restraint of the Senses, Non-harming Truthful Speech, and Discernment of Karmic Consequence
एते ब्रह्मर्षयो नित्यमास्थिता दक्षिणां दिशम् उन्मुच, विमुच, बलवान स्वस्त्यात्रेय, प्रमुच, इध्मवाह, दृढ़तापूर्वक उत्तम व्रतका पालन करनेवाले मित्रावरुणके प्रतापी पुत्र भगवान् अगस्त्य--ये ब्रह्मर्षि सदा दक्षिण दिशामें रहते हैं
ete brahmarṣayo nityam āsthitā dakṣiṇāṁ diśam—unmuca, vimuca, balavān, svastyātreya, pramuca, idhmavāha, dṛḍhatāpūrvakaṁ uttama-vrata-pālanakārī mitrāvaruṇayoḥ pratāpī putro bhagavān agastya—ete brahmarṣayaḥ sadā dakṣiṇa-diśi vasanti.
भीष्म उवाच—एते ब्रह्मर्षयो नित्यम् आस्थिता दक्षिणां दिशम्—उन्मुचः विमुचः बलवान् स्वस्त्यात्रेयः प्रमुचः इध्मवाहः दृढतापूर्वकश्च; तथा मित्रावरुणयोः प्रतापी पुत्रो भगवान् अगस्त्यः, उत्तमव्रतपरायणः—एते सदा दक्षिणदिशि वसन्ति।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical authority of great seers: their power is grounded in steadfast austerity and faithful observance of vows (vrata). It also frames dharma as supported by exemplary lives and disciplined conduct, not merely by theory.
In Bhishma’s instruction, a catalogue of Brahmarishis is given, locating them in the southern quarter. Agastya is singled out with his lineage (son of Mitra and Varuṇa) and his strict vow-observance, reinforcing the sanctity and spiritual prominence of the southern region.