Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyāya 199: Karma–Jñāna Causality and the Nirguṇa Brahman

Manu’s Instruction

धर्म उदाच अलं देहे मनः कृत्वा त्यक्त्वा देह सुखी भव । गच्छ लोकानरजसो यत्र गत्वा न शोचसि,धर्म बोले--मुने! शरीरमें मनको आसक्त रखना ठीक नहीं है। तुम देह त्यागकर सुखी हो जाओ। उन रजोगुणरहित निर्मल लोकोंमें जाओ, जहाँ जाकर फिर तुम्हें शोक नहीं करना पड़ेगा

dharma uvāca—alaṃ dehe manaḥ kṛtvā tyaktvā dehaḥ sukhī bhava | gaccha lokān arajaso yatra gatvā na śocasi ||

धर्म उवाच—अलं देहे मनः कृत्वा। देहाभिमानं त्यक्त्वा सुखी भव। गच्छ लोकान् अरजसो निर्मलान्, यत्र गत्वा पुनर्न शोचसि॥

धर्मःDharma (personified)
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
अलम्enough; not proper (to)
अलम्:
TypeIndeclinable
Rootअलम्
देहेin the body
देहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Locative, Singular
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made/placed
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
देहम्the body
देहम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेह
FormMasculine, Accusative, Singular
सुखीhappy
सुखी:
TypeAdjective
Rootसुखिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
भवbecome; be
भव:
TypeVerb
Rootभू
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
अरजसःfree from rajas (passion/dust)
अरजसः:
TypeAdjective
Rootअरजस्
FormMasculine, Accusative, Plural
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
गत्वाhaving gone
गत्वा:
TypeVerb
Rootगम्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
not
:
TypeIndeclinable
Root
शोचसिyou grieve
शोचसि:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada

ब्राह्मण उवाच

D
Dharma
B
Brāhmaṇa (muni addressed)