Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Jāpakānāṃ Gatiḥ — The Destinies of Japa-Practitioners (Śānti Parva 12.190)

भगुरुवाच जातकमदिभिर्यस्तु संस्कारै: संस्कृत: शुचि: । वेदाध्ययनसम्पन्न: षट्सु कर्मस्ववस्थित:,भगुजीने कहा--जो जाति, कर्म आदि संस्कारोंसे सम्पन्न, पवित्र तथा वेदोंके स्वाध्यायमें संलग्न है, (यपजन-याजन, अध्ययनाध्यापन और दान-प्रतिग्रह--इन) छ: कर्मोमें स्थित रहता है, शौच एवं सदाचारका पालन तथा परम उत्तम यज्ञशिष्ट अन्नका भोजन करता है, गुरुके प्रति प्रेम रखता, नित्य व्रतका पालन करता तथा सत्यमें तत्पर रहता है, वही ब्राह्मण कहलाता है

bhagur uvāca—jātakarmādibhir yas tu saṃskāraiḥ saṃskṛtaḥ śuciḥ | vedādhyayanasampannaḥ ṣaṭsu karmasv avasthitaḥ ||

भृगुरुवाच— जातकर्मादिभिर्यस्तु संस्कारैः संस्कृतः शुचिः। वेदाध्ययनसम्पन्नः षट्सु कर्मस्ववस्थितः॥

भगुःBhṛgu (sage Bhagu)
भगुः:
Karta
TypeNoun
Rootभगु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
जातकर्मादिभिःby (the) rites such as the birth-rite (jātakarma) etc.
जातकर्मादिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootजातकर्मादि
FormNeuter, Instrumental, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संस्कारैःby sacraments/rites
संस्कारैः:
Karana
TypeNoun
Rootसंस्कार
FormMasculine, Instrumental, Plural
संस्कृतःrefined, duly consecrated
संस्कृतः:
TypeAdjective
Rootसंस्कृत
FormMasculine, Nominative, Singular
शुचिःpure
शुचिः:
TypeAdjective
Rootशुचि
FormMasculine, Nominative, Singular
वेदाध्ययनसम्पन्नःendowed with Vedic study
वेदाध्ययनसम्पन्नः:
TypeAdjective
Rootवेदाध्ययनसम्पन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
षट्सुin six
षट्सु:
Adhikarana
TypeNumeral
Rootषट्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
कर्मसुin (the) duties/acts
कर्मसु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Locative, Plural
अवस्थितःsteadfast, established
अवस्थितः:
TypeAdjective
Rootअवस्थित
FormMasculine, Nominative, Singular

भरद्वाज उवाच

B
Bhagu

Educational Q&A

Brāhmaṇa-hood is characterized by being formed through saṃskāras, maintaining purity, mastering Vedic study, and steadfastly performing the six traditional duties associated with a brāhmaṇa.

In a didactic discourse within Śānti Parva, the speaker Bhagu lays down criteria for identifying a brāhmaṇa, emphasizing ritual formation, learning, and disciplined adherence to prescribed duties.