Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

ध्यानयोगवर्णनम्

Description of the Path of Meditation

भूगुरुवाच न पञ्चसाधारणमत्र किंचि- च्छरीरमेको वहते<न्तरात्मा | स वेत्ति गन्धांश्व रसान्‌ श्रुतीश्व स्पर्श च रूप॑ च गुणांश्व येडन्ये,भगुजीने कहा--मुने! मन भी पांचभौतिक ही है; अतः वह पाँचों भूतोंसे भिन्न कोई दूसरा तत्त्व नहीं है। एकमात्र अन्तरात्मा ही इस शरीरका भार वहन करता है, वही रूप, रस, गन्ध, स्पर्श तथा शब्दका और दूसरे भी जो गुण हैं, उनका अनुभव करता है

Bhṛgur uvāca: na pañca-sādhāraṇam atra kiñcit; śarīram eko vahate ’ntarātmā | sa vetti gandhān ca rasān ca śrutīṁś ca sparśaṁ ca rūpaṁ ca guṇāṁś ca ye ’nye ||

भृगुरुवाच न पञ्चसाधारणमत्र किञ्चिच्छरीरमेको वहतेऽन्तरात्मा । स वेत्ति गन्धान् च रसान् श्रुतीश्च स्पर्शं च रूपं च गुणांश्च येऽन्ये ॥

भृगुःBhṛgu (the sage)
भृगुः:
Karta
TypeNoun
Rootभृगु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNoun
Rootपञ्च
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
साधारणम्common, shared
साधारणम्:
TypeAdjective
Rootसाधारण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
किञ्चित्anything, something
किञ्चित्:
TypePronoun
Rootकिञ्चित्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एकःone, single
एकः:
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
वहतेbears, carries
वहते:
TypeVerb
Rootवह्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Atmanepada
अन्तरात्माthe inner self
अन्तरात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe, that (inner self)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वेत्तिknows, experiences
वेत्ति:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Parasmaipada
गन्धान्smells, odors
गन्धान्:
Karma
TypeNoun
Rootगन्ध
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
रसान्tastes, flavors
रसान्:
Karma
TypeNoun
Rootरस
FormMasculine, Accusative, Plural
श्रुतीःsounds (lit. hearings)
श्रुतीः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रुति
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
स्पर्शम्touch
स्पर्शम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्पर्श
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रूपम्form, color
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
गुणान्qualities
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
येwhich (others)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
अन्येother
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural

भरद्वाज उवाच

B
Bhṛgu
A
Antarātman (inner Self)
Ś
Śarīra (body)
P
Pañca-bhūta (five elements, implied)